Verzekering

Verzekeringen & erfelijkheid
Als u een levens- of arbeidsongeschiktheidsverzekering wilt afsluiten, stelt de verzekeraar vragen over uw gezondheid en die van uw familieleden. Wanneer u erfelijkheidsonderzoek hebt gedaan, of dit overweegt, vraagt u zich misschien af hoe het zit met het afsluiten van een verzekering. Wat mag de verzekeraar wel en niet vragen over uw gezondheid? Kan hij eisen dat u erfelijkheidsonderzoek laat doen? Hoe zit het als u een erfelijke ziekte hebt? Of als in de familie een aandoening voorkomt? De antwoorden op deze en andere vragen staan in dit rapport.

Hoe gaat de verzekeraar te werk?
Wanneer u een verzekering aan vraagt, laat de verzekeringsmaatschappij u een gezondheidsverklaring invullen. Die verklaring wordt behandeld door de afdeling medische acceptatie van de verzekeringsmaatschappij. Daar werken medisch acceptanten onder leiding van een medisch adviseur. Dat is een arts. Die heeft meestal genoeg aan uw antwoorden om de situatie goed te kunnen inschatten. Soms is dat niet het geval. Dan wil hij méér gegevens hebben. Dat kunnen gegevens zijn van jaren geleden die alleen uw specialist kan geven. Mogelijk verlangt de medisch adviseur een medische keuring. In alle gevallen mag de adviseur alleen met uw toestemming uw huisarts of specialist om de gewenste informatie vragen. Hij moet u altijd goed uitleggen waarom dat gebeurt. Op basis van uw gegevens brengt hij advies uit aan de financiële afdeling van de verzekeraar. Deze besluit uiteindelijk of de verzekeringsmaatschappij uw aanvraag accepteert en onder welke voorwaarden. De financiële afdeling zelf krijgt uw medisch dossier niet te zien.

Kan de verzekeraar erfelijkheidsonderzoek van mij verlangen? Nee. Op het gebied van verzekeringen en erfelijkheid zijn extra regels opgesteld om mensen te beschermen. Die regels staan in de Wet op de medische keuringen (WMK) en in het Moratorium Erfelijkheidsonderzoek. Ze zeggen bijvoorbeeld dat een verzekeraar voor het afsluiten van een verzekering niet van u mag eisen dat u een erfelijkheidsonderzoek ondergaat. Dat is zelfs verboden volgens het Moratorium Erfelijkheidsonderzoek (een onderlinge afspraak tussen verzekeraars).

Mag een verzekeraar vragen of u ooit erfelijkheids-onderzoek heeft ondergaan?
Dat hangt af van het verzekerde bedrag. Als dat onder de zogenoemde vragengrens ligt, mogen verzekeraars volgens de Wet op de medische keuringen (WMK) niet vragen of u erfelijkheidsonderzoek heeft ondergaan of wat de uitslag er van was. Dit geldt voor stamboom-onderzoek, DNA- of chromosomaal onderzoek.

Vragengrens
Voor levensverzekeringen ligt de vragengrens op € 160.000. Voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen geldt een grens van € 32.000 in het eerste jaar en € 22.000 in het tweede jaar. De vragengrens heeft betrekking op het totaal verzekerde bedrag van de levens- of arbeidsongeschiktheidsverzekeringen over een periode van drie jaar. De bedragen worden dus bij elkaar opgeteld.

Hoe ga ik om met erfelijkheidsonderzoek?
leder mens heeft te maken met erfelijkheid. Aan onze oma, opa, vader of moeder danken we onze blauwe of bruine ogen en grote of kleine oren. Ook de vatbaarheid voor bepaalde ziektes kan erfelijk bepaald zijn. Als in de familie een ziekte voorkomt die mogelijk erfelijk is, laten mensen zich vaak onderzoeken om te weten waar ze aan toe zijn. Anderen willen liever geen weet hebben van mogelijke erfelijke aanleg. Bij deze beslissing kan ook het afsluiten van een verzekering meewegen.

De vraag rijst dan:

Laat ik me testen of niet?
Over het algemeen is het lastig aan te geven in hoeverre de uitslag van erfelijkheidsonderzoek invloed heeft op uw verzekerbaarheid. Soms doet u er goed aan eerst de verzekering af te sluiten en pas daarna erfelijkheids-onderzoek te laten doen. In andere gevallen is dat niet nodig. In ieder geval is het goed te weten dat u bij verzekering onder de vragengrens, niets hoeft te vertellen over de uitslag van erfelijkheidsonderzoek. Daarbij geldt één uitzondering: als een erfelijke ziekte al tot (lichamelijke) klachten heeft geleid.

Erfelijke aandoeningen zitten vaak complex in elkaar. Meestal is niet te voorspellen of iemand ook daadwerkelijk de aandoening krijgt, laat staan op welk moment. Alleen de aanleg is erfelijk. Wanneer onderzoek heeft aangetoond dat u erfelijk belast bent, hoeft u dat niet te vertellen als het verzekerde bedrag onder de vragengrens ligt. Als dat bedrag hierboven komt, moet u de verzekeraar wel op de hoogte stellen, tenminste als die daarom vraagt. Wanneer u daadwerkelijk klachten heeft vanwege uw erfelijke aandoening en de dokter de diagnose heeft gesteld, dan moet u dat melden.

Wat wordt precies verstaan onder 'erfelijkheidsonderzoek'?
Met erfelijkheidsonderzoek wordt in wet en regelgeving 'DNA- of chromosomaal onderzoek' bedoeld. Soms hebben mensen het gevoel dat via omwegen toch naar erfelijkheid wordt gevraagd. Ze zijn dan bang dat ze ongewild informatie achterhouden. In de gezondheidsverklaring wordt bijvoorbeeld gevraagd of het bloed ooit is onderzocht. Toch hoeft u hier - onder de vragengrens - niet in te vullen dat u erfelijkheidsonderzoek heeft gedaan. Bij de vraag of u een arts of hulpverlener hebt bezocht, hoeft u ook niet aan te geven dat u in verband met erfelijkheidsonderzoek bij een klinisch genetisch centrum bent geweest. Dat moet u wel doen als u al klachten heeft vanwege uw erfelijke aandoening.

Moet u melden dat u onder controle bent?
Wanneer onderzoek heeft aangetoond dat u genetische aanleg hebt voor een ziekte, neemt u misschien voorzorgsmaatregelen. U laat bijvoorbeeld regelmatig contro-leonderoek doen. Als u een verzekering aanvraagt, hoeft u dat niet te melden. Bij sommige aandoeningen is een operatie mogelijk om de kans op het ontstaan van een aandoening, bijvoorbeeld kanker, sterk te verminderen. Heeft u zo'n preventieve operatie ondergaan, dat moet u dat wel melden. U moet de verzekeraar ook op de hoogte stellen wanneer u preventief medicijnen gebruikt. Dit geldt zowel voor verzekeringen onder als boven de vragengrens.

Wat moet u vertellen over de gezondheid van uw familieleden en wat niet?
In de gezondheidsverklaring vraagt de verzekeraar bijna altijd naar de gezondheidstoestand van uw familieleden. Verzekeraars willen deze informatie, omdat de ziektegeschiedenis van uw familieleden ook iets kan zeggen over u. Onder de vragengrens zijn de verzekeraars verplicht een standaard vragenlijst te gebruiken. Daarin zijn de gezondheidsvragen over uw familie beperkt. Die vragen mogen uitsluitend gaan over hart- en vaatziekten, diabetes, hoge bloeddruk en psychische aandoeningen bij uw ouders, broers en zussen. De verzekeraar mag ook niet vragen of familieleden misschien een erfelijkheids-onderzoek hebben laten doen, laat staan hoe de uitslag luidde. U hoeft dus niet te laten weten dat bijvoorbeeld uw broer erfelijkheidsonderzoek heeft laten doen. Uw kinderen hoeven niet te vertellen dat u getest bent. De verzekeraar mag boven de vragengrens meer vragen. Hij mag informeren naar de gezondheid van andere familieleden dan ouders, broers en zussen. Ook mag hij vragen naar de uitslag van erfelijkheidsonderzoek bij familieleden en naar eventuele (erfelijke) aandoeningen in de familie.

Mag de verzekeraar uw gegevens ook gebruiken als een familielid zich wil verzekeren?
Nee. Erfelijkheidsgegevens die u verstrekt, mag de verzekeraar alleen gebruiken voor de beoordeling van uw eigen aanvraag en niet voor die van een ander familielid. Uw gegevens mogen dus nooit worden gebruikt wanneer bijvoorbeeld uw zus of kind een verzekering wil afsluiten. Andersom geldt dit natuurlijk ook.

Bron: Brochure "Verzekeringen & erfelijkheid" www.bpv.nl